Hałas w nowym mieszkaniu potrafi być jednym z najbardziej uciążliwych problemów. Po zamieszkaniu okazuje się czasem, że słychać rozmowy sąsiadów, kroki z mieszkania powyżej, pracę windy, wentylacji lub innych elementów wyposażenia technicznego budynku. W takich sytuacjach pierwszą reakcją bywa reklamacja do dewelopera. Zanim jednak zostanie złożona, warto ustalić rodzaj hałasu oraz pomiary, które rzeczywiście potwierdzą nieprawidłowości.
Hałas w mieszkaniu może mieć wiele źródeł, a każde z nich wymaga innej metodyki pomiarowej i analizy. Subiektywne wrażenie uciążliwości jest ważnym sygnałem, ale w sporze z deweloperem decydujące znaczenie ma to, czy lokal, przegrody budowlane i instalacje spełniają wymagania przepisów techniczno-budowlanych.
Rozpoznanie źródeł hałasu powinno być pierwszym krokiem pełnego audytu akustycznego mieszkania. Ma ono kluczowe znaczenie dla doboru metodyki pomiarowej oraz oceny względem wymagań technicznych. Inne wymagania obowiązują dla hałasu z sąsiedniego lokalu, inne dla hałasu od instalacji technicznych, a jeszcze inne dla hałasu komunikacyjnego przenikającego przez elewację, okna lub nawiewniki. Z punktu widzenia reklamacji nie wystarczy ocena, że „w mieszkaniu jest głośno”. Kluczowe jest rozpoznanie, czy problem dotyczy izolacyjności przegrody, instalacji, przenoszenia drgań, czy niewystarczającej ochrony przed hałasem zewnętrznym.
Hałas powietrzny z sąsiedniego lokalu — rozmowy, muzyka, szczekanie psa — to jedna z najczęstszych skarg mieszkańców. Dźwięki te przenikają przez przegrody budowlane: ściany, stropy, drzwi i połączenia konstrukcyjne. Przyczyną słabej izolacyjności akustycznej bywa nie tylko przegroda o niskiej izolacyjności, lecz także błędy wykonawcze — nieszczelne połączenia ścian ze stropem, źle uszczelnione przejścia instalacyjne, niewłaściwy montaż puszek elektrycznych czy obniżenie izolacyjności przez elementy instalacyjne prowadzone w przegrodzie.
Hałas uderzeniowy to kroki, bieganie dzieci, przesuwanie krzeseł i stukanie dobiegające z lokalu położonego na wyższej kondygnacji. Źródłem tego hałasu jest energia mechaniczna wprowadzana bezpośrednio w konstrukcję budynku. Drgania z uderzeń przechodzą przez warstwę podłogi oraz strop, a następnie są emitowane jako dźwięk w mieszkaniu poniżej. Hałas ten jest impulsowy, trudny do przewidzenia i często wyjątkowo dokuczliwy. Jego przyczyną bywa nieprawidłowo wykonana konstrukcja podłogi, braki w ciągłości warstwy sprężystej, mostki akustyczne przy ścianach lub błędy przy dylatacjach.
Hałas od instalacji i urządzeń technicznych budynku — windy, bram garażowych, wentylacji — wymaga odrębnej analizy. Hałas instalacyjny może mieć różny charakter: ciągły szum (np. od wentylacji) lub dźwięki okresowe (przejazdy windy, załączające się pompy). Odczuwalne bywa też buczenie, dudnienie lub wibracje.
Diagnostycznie jest to hałas trudniejszy — dźwięk może docierać drogą powietrzną, materiałową, a nawet obiema jednocześnie. Przyczyną najczęściej są nieprawidłowości w konstrukcji elementów technicznych: brak odpowiedniej wibroizolacji urządzeń, sztywne podwieszenie instalacji, nieprawidłowe mocowania lub brak tłumików akustycznych. Pomiary hałasu powinny być dostosowane do konkretnego źródła i trybu pracy hałasującego urządzenia.
Hałas zewnętrzny jest równie częstą przyczyną uciążliwości w mieszkaniach — pochodzi od ruchu drogowego, tramwajów, ramp dostawczych, lokali usługowych, urządzeń technicznych sąsiednich obiektów lub instalacji zlokalizowanych na dachu i elewacji budynku. Analiza obejmuje wtedy przegrody zewnętrzne: czy ściany, okna, drzwi balkonowe i inne elementy fasady zapewniają odpowiednią ochronę akustyczną wewnątrz lokalu. W nowych mieszkaniach problemem zwykle nie są same okna, lecz przede wszystkim nawiewniki, nieszczelności montażowe, połączenia okna z murem lub niewłaściwy dobór parametrów elewacji do rzeczywistego poziomu hałasu w otoczeniu budynku. Oprócz poziomu dźwięku w pomieszczeniu warto przeanalizować izolacyjność akustyczną fasady i poprawność zastosowanych rozwiązań projektowych.
Kompletna ekspertyza akustyczna uwzględnia także drgania oraz hałas niskoczęstotliwościowy — analiza hałasu w zakresie słyszalnym dla człowieka często nie wystarcza. Źródłem tego hałasu są najczęściej windy, bramy garażowe, pompy, agregaty oraz ruch kolejowy i tramwajowy. Diagnostyka obejmuje analizę widmową, ocenę pracy źródła, sprawdzenie dróg przenoszenia oraz pomiary drgań oddziałujących na ludzi w budynku. Wymagana jest tu szczególna ostrożność: prosty pomiar poziomu dźwięku A może nie wskazywać wysokich wartości, a przekroczenia dopuszczalnych poziomów drgań mimo to mogą wystąpić.
Pomiary akustyczne dobiera się do źródła hałasu — w akustyce budowlanej nie istnieje jedno uniwersalne badanie, które pozwoli ocenić wszystkie problemy zgłaszane przez mieszkańców. Po wstępnym rozpoznaniu źródeł hałasu kolejnym krokiem jest dobór właściwego rodzaju pomiaru. Analiza przebiega inaczej dla kroków sąsiada z góry, inaczej dla rozmów w lokalu obok, a jeszcze inaczej dla hałasu powstającego wskutek działania windy lub wentylacji. Przed reklamacją warto zlecić badanie odpowiadające konkretnemu problemowi:
Największą wartość reklamacyjną mają pomiary wykonane zgodnie z odpowiednimi normami oraz wzorcowanym sprzętem pomiarowym. Efektem pomiarów powinien być raport zawierający ocenę z odniesieniem do wymagań techniczno-budowlanych.
Raport powinien wskazywać konkretne przegrody, definiować źródła hałasu oraz precyzyjnie określać wybraną metodę pomiarową i jej wyniki. Sam wynik — np. poziom hałasu w dB — nie wystarcza, zwłaszcza gdy nie wiadomo, w jakich warunkach został wyznaczony i z jakimi wymaganiami należy go porównać. Kluczowy jest także pomiar poziomu tła akustycznego oraz określenie warunków meteorologicznych występujących w czasie badań.
Pomiary pozwalają sformułować konkretny zarzut reklamacyjny: zbyt niska izolacyjność ściany między lokalami, brak skutecznej wibroizolacji urządzeń technicznych albo niedostateczna ochrona przed hałasem zewnętrznym. Sama informacja o tym, że „w mieszkaniu jest głośno”, nie będzie dla dewelopera wystarczająca.
Pomiar izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych wykonuje się najczęściej w przypadku hałasu docierającego z sąsiednich lokali. Pomiary dotyczą nie tylko hałasu z sąsiedniego mieszkania, ale także z klatki schodowej, korytarza czy lokalu usługowego. Celem pomiaru jest ustalenie, czy przegroda zapewnia wymaganą ochronę akustyczną — nie to, jak głośno zachowuje się sąsiad.
Badanie przeprowadza się w dwóch lokalach: w lokalu sąsiada ustawia się źródło generujące kontrolowany hałas, a dźwięk mierzy się po drugiej stronie przegrody, w lokalu klienta. Uzyskane wyniki koryguje się względem warunków akustycznych pomieszczenia odbiorczego oraz poziomu tła akustycznego. Tak wyznaczony wynik porównuje się z wymaganiami normy PN-B-02151-3.
Pomiar izolacyjności stropów od dźwięków uderzeniowych zaleca się, gdy w mieszkaniu słychać kroki, bieganie dzieci, przesuwanie krzeseł lub innego rodzaju dudnienia dochodzące z lokalu na wyższej kondygnacji. Przedmiotem badania jest energia mechaniczna wprowadzana bezpośrednio w podłogę i konstrukcję stropu. Do badań służy stukacz — znormalizowane źródło hałasu uderzeniowego umieszczane w pomieszczeniu nadawczym, najczęściej u sąsiada w lokalu powyżej. W pomieszczeniu odbiorczym mierzy się poziom dźwięku przenikającego przez strop, a uzyskany wynik odnosi się do wytycznych normatywnych. Pomiar określa, podobnie jak przy dźwiękach powietrznych, czy przegroda wraz z jej warstwami zapewnia odpowiednią ochronę akustyczną.
Badania hałasu od instalacji i urządzeń technicznych budynku zleca się, gdy słyszalna jest praca windy, wentylacji, bramy garażowej, pomp i innych urządzeń. Hałas ten może mieć charakter stały, okresowy, impulsowy lub tonalny, dlatego przed pomiarem należy ustalić, kiedy dokładnie występuje i z jakim urządzeniem jest związany.
Pomiary izolacyjności akustycznej koncentrują się na parametrach przegrody, natomiast przy hałasie instalacyjnym bada się poziom hałasu w konkretnym pomieszczeniu odbiorczym. Pomiar wykonuje się w warunkach reprezentatywnych dla rzeczywistej uciążliwości — przy określonej pracy urządzenia, z uwzględnieniem poziomu tła akustycznego. Diagnostyka wymaga ustalenia nie tylko poziomu dźwięku, ale także drogi jego przenoszenia: hałas może docierać do lokalu przez powietrze, kanały i szachty instalacyjne, a także materiałowo — przez stropy, ściany, rurociągi i konstrukcję budynku.
Raport z pomiarów powinien określać poziom hałasu w pomieszczeniu, badane źródło, tryby jego pracy, czas trwania zdarzeń akustycznych oraz warunki pomiaru. Hałas ocenia się zgodnie z wymaganiami normy PN-B-02151-2.
Hałas z ciągów komunikacyjnych dotyka najczęściej lokale przy ruchliwych ulicach, torowiskach tramwajowych, liniach kolejowych, lotniskach i parkingach. Analiza przebiega dwutorowo: pierwszy tor to poziom hałasu występującego w środowisku, drugi — ochrona akustyczna zapewniana przez budynek. Reklamacja do dewelopera dotyczy tego drugiego problemu. Kluczowe jest sprawdzenie, czy przegrody zewnętrzne zapewniają wymaganą izolacyjność akustyczną.
Podstawą prawną jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te wymagają ochrony pomieszczeń przed hałasem zewnętrznym i drganiami oraz zapewnienia odpowiedniej izolacyjności akustycznej zdefiniowanej w PN-B-02151-3 lub PN-EN ISO 140-5. Hałas wyznacza się inaczej dla dróg i pociągów, a inaczej dla lotnisk; poziomy określa się osobno dla pory dziennej i nocnej.
Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku regulują odrębne przepisy. Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku określa wartości dopuszczalne na zewnątrz w zależności od rodzaju terenu i źródła hałasu. Adresatem tych problemów nie powinien być deweloper.
Raport z badań powinien obejmować identyfikację źródła hałasu zewnętrznego, określenie poziomu hałasu na elewacji, a także odniesienie do mapy akustycznej, pomiar albo ocenę izolacyjności akustycznej oraz analizę okien, drzwi, nawiewników i połączeń montażowych.
Drgania i hałas niskoczęstotliwościowy odczuwane są najczęściej jako wibracje, buczenie lub dudnienia. Źródłem są zwykle instalacje techniczne związane z budynkiem lub ciągi komunikacyjne. Zwykły pomiar poziomu dźwięku A może być w tych okolicznościach niewystarczający. Diagnostyka obejmuje analizę widmową, identyfikację częstotliwości dominujących w hałasie, ocenę czasu występowania zjawiska oraz sprawdzenie, czy źródło hałasu jest powiązane z pracą konkretnego urządzenia lub instalacji. Dodatkowo uwzględnia się ocenę wpływu drgań na ludzi w budynkach: dla drgań generowanych poza budynkiem obowiązuje norma PN-B-02171, a dla drgań generowanych przez instalacje — norma PN-B-02151.
Dobór właściwego pomiaru wynika z rozpoznania źródła hałasu. Zamiast zlecać pojedynczy pomiar hałasu, lepiej wykonać audyt akustyczny, który wskaże konkretne problemy w danym lokalu. Efektem audytu jest wybór metody pomiarowej odpowiedniej do rodzaju hałasu oraz ustalenie normy, według której należy wykonać ocenę. Takie opracowanie pozwala przejść od subiektywnej oceny hałasu w lokalu do technicznego wskazania, czy lokal spełnia wymagania wynikające z odpowiednich rozporządzeń i norm polskich.
Wartość dowodową pomiarów zapewnia miernik poziomu dźwięku klasy 1 z aktualnym świadectwem wzorcowania. SVAN 979 — analizator dźwięku i drgań klasy 1 — realizuje pomiary akustyki budowlanej wymagane w audycie: izolacyjność od dźwięków powietrznych i uderzeniowych, izolacyjność fasady oraz czas pogłosu pomieszczenia odbiorczego. Ten sam przyrząd mierzy również drgania (analiza 1/3-oktawowa i FFT), co pozwala jednym zestawem pomiarowym objąć także pomiary drgań w budynku.
Autoryzowany konsultant SVANTEK pomoże Ci w kwestiach pomiarów hałasu i drgań.
